เสรีไฟฟ้า..กี่โมง นักวิชาการแจง กฏระเบียบ ขนาดสายส่ง และ โครงสร้างค่าไฟคือ 3 เรื่องสำคัญ

วิศวกรรมสถาน แห่ง ประเทศไทย (วสท.) ได้จัดเสวนา “เสรีไฟฟ้า และ โซลาร์ กับความมั่นคงในระบบไฟฟ้า ทำอย่างไร ในภาวะค่าไฟแพง“ ในงาน วิศวกรรมแห่งชาติ 2569 ศูนย์ประชุมแห่งชาติสิริกิตติ์
ผู้เข้าเสวนา บนเวที ประกอบ คุณ ภานุรัช ดำรงไทย ประธานกรรมการคณะทำงาน พิจารณาแนวทางรับมือ สภาวะ ขาดแคลน ด้านพลังงาน และ การปรับตัว เพื่อ เสริมสร้างความมั่นคงด้านพลังงาน ของรัฐบาล
คุณ เกษียร สุขีโมกข์ ผู้เชี่ยวชาญ ด้านสายส่ง และ ระบบแบตเตอรี่ ดำเนินรายการ โดย ดร.สมบัติ วนิชประภา ที่ปรึกษาด้านโซลาร์ และ พลังงานทดแทน

ดร. สมบัติ ได้ให้สัมภาษณ์กับผู้สื่อข่าวว่า “โครงการขายคืนไฟโซลาร์ 2.2 บาท ต่อหน่วย เป็นเรื่องที่ดี สำหรับ บ้านที่ใช้ไฟโซลาร์เองอยู่บางส่วน และ ขายคืนวันที่ไม่อยู่บ้านบางส่วน และ จะยิ่งคืนทุนเร็วขึ้น สำหรับ โซลาร์ขนาดเล็ก ที่ค่าอุปกรณ์ โซลาร์ rapid shutdown หรือ micro inverter ที่ราคาถูกลงมากแล้ว เพียงแค่ต้องให้ ติดตั้งและออกแบบโดยวิศวกรวิชาชีพ เพื่อ ความปลอดภัย โดยโครงการขายไฟนี้ยังคงมี
โควต้าที่ 500MW (หลังนึงขายออกได้ 5kW ) โดยโควต้า จะมีให้อีกเรื่อยๆในอนาคต หาก lot แรกหมด

ในส่วนการติดตั้ง โซลาร์ เพื่อใช้เองอย่างเดียวจริงๆไม่ขายคืนหรือ ไหลออก หรือ ที่เรียกว่า behind the meter นั้นคำว่า เสรี ในมุมมองของนักธุรกิจ ยังมีปัญหาในเรื่องความยุ่งยาก ของ กฎระเบียบ เช่น มีข้อกำหนด ห้ามติดตั้งเกิน 1MW ต่อ 1มิเตอร์ หากเกินต้องขอ รง 4 และ ต้องทำ cop ทำรับฟังความเห็น (เหมือนประชาพิจารณ์ ) ก่อนจึงจะก่อสร้างได้ ทั้งที่ไม่ได้ขายไฟออก ทั้งนี้ ยังไม่รวม การ ที่ต้องขอ ใบ พค 2 ก่อนจึง จะขนานไฟได้ หรือแม้กระทั่ง เอา การผลิตโซลาร์ (แม้ว่าใช้เอง )ทั้งหมดไปอยู่กับ แผนผลิต pdp ทั้งที่ การผลิต GWh กับ ขนาดสายส่ง MW เป็น คนละส่วนกัน ซึ่งหากมีการปลด ล้อค เงื่อนไขเหล่านี้ การเปลี่ยนผ่านพลังงานใน step ถัดไปก็จะไปได้อย่างรวดเร็ว

นายเกษียร กล่าวว่า “ ในทางเทคนิค หากมี โซลาร์ มากๆ อาจเกิดปัญหา duck curve หรือ แรงดันเกิน และคุณภาพไฟฟ้าได้ ดังที่ในอดีตการไฟฟ้ามักจะใข้คำว่า “สายส่งเต็ม” แต่การปรับตัว หรือ ปลดล้อค ก็ต้องทำแต่จะต้องทำอย่างค่อยเป็นค่อยไป มีเหตุมีผล ต้องช่วยกันทั้ง ฝั่ง ผู้ใช้ และฝั่งการไฟฟ้า ให้ไปพร้อมๆกันโดยแนวโน้มระบบคุณภาพไฟฟ้าในอนาคตจะไม่ใช่การซื้อไฟ อย่างเดียว ผู้ใช้ไฟจะกลายเป็น ผู้ผลิตไฟด้วย (prosumer) การไฟฟ้าจะกลายเป็นผู้บริหารสายส่งและ เสถียรภาพการส่งจ่ายไฟฟ้าแทน โดยจะต้องใช้ แบตเตอรี่ ESS หรือ grid forming inverter เข้ามาบริหารจัดการ ตลอดจนนำ grid code ฉบับใหม่ ซึ่งทางการไฟฟ้าได้ศึกษาไว้แล้ว เร่งออกมาประกาศใช้“



นายภานุรัช กล่าวทิ้งท้ายว่า “ ในเรื่องกฏระเบียบ ให้ความสะดวกการขออนุญาติโซลาร์เช่นเรื่อง ลดใบอนุญาต 5 ใบ เหลือ 1 ใบ ก็ดำเนินการอยู่ไม่ได้ทิ้ง ส่วนในแง่กฎหมายเรื่องการอนุญาต บางประการของบ้านเรา นั้น การแก้ไขอาจใช้เวลาค่อนข้างนาน อาจต้องผ่าน กฤษฎีกา ซึ่งทุกฝ่ายทราบดี และ ทำมาตั้งแต่สมัย ท่าน รมต พีระพันธ์ แต่ก็ยังคงทำกันอยู่ไม่ได้ทิ้ง ซึ่งเรื่องกฏระเบียบเหล่านี้ อย่าว่าแต่ ชาวบ้านรำคาญเลย คนในกระทรวง ก็รำคาญเช่นกัน
เรื่อง โครงสร้างค่าไฟนั้น ประเทศไทย เป็นระบบ enhance single buyer โดย กฟผ รายเดียว แต่ก็ยังมีอัตราขายปลีกที่แตกต่างกันกลายเป็นว่า ผู้ใช้ไฟรายเล็กและกลางนั้น จ่ายอัตราค่าไฟ เฉลี่ยที่สูงกว่า ผู้ใช้ไฟรายใหญ่แต่ ซึ่งตรงจุดนี้ จะต้องถูกเปลี่ยนแปลงในทางที่ดีขึ้น โดยในอนาคตจะมีการเปลี่ยนผ่านไปสู่เสรี และเป็นธรรมมากขึ้น ได้แก่ เสรีการซื้อขาย peer-to-peer /wheeling charge หรือ direct ppa (ที่เพิ่งผ่าน ครม ) การมีโรงไฟฟ้าที่แข่งขันได้ เช่น geothermal ที่มีต้นทุนพลังงานที่ถูกกว่า LNG นำเข้า รวมไปถึงการให้อัตราค่าไฟ data center ที่ต้องมี back up fee หรือ การันตี ขั้นต่ำเพื่อ ชดเชย ค่าสายส่งที่การไฟฟ้า ต้องลงทุนเพิ่ม เข้าหลักใครใช้ใครจ่าย
โดยสิ่งที่ชาวบ้านเห็น ผมก็เห็น ทุกคนก็เห็นเหมือนกัน และก็ต้องบอกตามตรงว่า การทำงานของรัฐบาลและของทุกฝ่ายตอนนี้ก็ ได้ปรับตัวทำทุกอย่างให้โปร่งใส มีการเปลี่ยนแปลงในทางที่ดีขึ้นมาก”